Październik jest w Stanach Zjednoczonych Miesiącem Polskiego Dziedzictwa, ale tegoroczne obchody w Nowym Jorku przebiegają w atmosferze napięcia.

Część przedstawicieli Polonii zarzuca burmistrzowi Zohranowi Mamdaniemu brak zainteresowania polską społecznością. Powodem są jego nieobecności podczas najważniejszych polonijnych uroczystości oraz zaproszenie na wspólne obchody dziedzictwa Europy Wschodniej zamiast osobnego spotkania poświęconego Polsce. Głos w sprawie zabrali przedstawiciele organizacji polonijnych i byli nowojorscy politycy.

Parada Pułaskiego bez burmistrza

Od niemal 90 lat Parada Pułaskiego jest jednym z najważniejszych wydarzeń w kalendarzu nowojorskiej Polonii. Każdego roku tysiące Polaków i Amerykanów polskiego pochodzenia maszerują Piątą Aleją, prezentując swoją kulturę, tradycje i przywiązanie do ojczyzny przodków.

Tegoroczny przemarsz, który odbył się 4 października, miał szczególne znaczenie również ze względu na przypadający w tym miesiącu Polish American Heritage Month, czyli Miesiąc Polskiego Dziedzictwa.

Wśród uczestników zabrakło jednak burmistrza Nowego Jorku Zohrana Mamdaniego. Burmistrz nie skorzystał z zaproszenia na paradę ani na poprzedzający ją uroczysty bankiet, zorganizowany 18 września. Nie pojawił się również w styczniu podczas ceremonii szarfowania Wielkiej Marszałek 89. Parady Pułaskiego, Iwony Korgi.

Dla części polonijnych działaczy kolejne nieobecności stały się powodem rozczarowania. Tym bardziej że poprzedni burmistrz, Eric Adams, regularnie uczestniczył w wydarzeniach organizowanych przez polską społeczność. Pojawiał się na uroczystościach w Konsulacie Generalnym RP, bankietach oraz samej Paradzie Pułaskiego.

Koniec polskiego święta w Gracie Mansion?

Najwięcej emocji wzbudziły jednak informacje dotyczące dorocznych spotkań w oficjalnej rezydencji burmistrza Nowego Jorku.

W 2024 roku Eric Adams zapoczątkował w Gracie Mansion wydarzenie poświęcone polskiemu dziedzictwu i wkładowi Polonii w rozwój miasta. Spotkania organizowano przez dwa kolejne lata. Chociaż odbywały się w listopadzie, a nie w październiku, polska społeczność przyjęła je z uznaniem. Dla wielu uczestników stanowiły ważny gest ze strony władz miasta oraz potwierdzenie, że osiągnięcia Polaków są dostrzegane i doceniane.

W tym roku sytuacja wygląda inaczej. Według nieoficjalnych informacji osobna uroczystość poświęcona polskiemu dziedzictwu może się nie odbyć.

Zamiast niej przedstawiciele największych organizacji polonijnych otrzymali zaproszenie na wydarzenie celebrujące dziedzictwo Europy Wschodniej, zaplanowane na 22 października. W spotkaniu mają uczestniczyć reprezentanci różnych społeczności, między innymi polskiej, ukraińskiej, białoruskiej, estońskiej, mołdawskiej i rosyjskiej.

To właśnie połączenie odrębnych tradycji narodowych w ramach jednej uroczystości wywołało sprzeciw części polonijnych środowisk.

„Polonia zasługuje na równe traktowanie”

Do sprawy odniosła się Iwona Korga, Wielka Marszałek tegorocznej Parady Pułaskiego i prezes Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce. Podkreśliła znaczenie polskiej społeczności dla życia gospodarczego i społecznego Nowego Jorku. Przypomniała, że Polacy prowadzą dobrze prosperujące przedsiębiorstwa, są właścicielami nieruchomości, wspierają parafie i organizacje społeczne oraz od pokoleń płacą podatki i współtworzą miasto.

Jej zdaniem tak liczna i aktywna grupa etniczna powinna być odpowiednio reprezentowana w kalendarzu oficjalnych uroczystości. Korga zaznaczyła również, że Polonia nadal oczekuje kontynuacji wydarzenia poświęconego wyłącznie polskiemu dziedzictwu. Zwróciła przy tym uwagę na kwestię geograficznego i historycznego umiejscowienia Polski.

Jako historyk podkreśliła, że Polska należy do Europy Środkowej, a nie Wschodniej, i nie powinna być automatycznie zaliczana do jednej kategorii ze wszystkimi państwami położonymi na wschodzie kontynentu.

To rozróżnienie ma dla wielu Polaków znaczenie nie tylko geograficzne, ale również historyczne i kulturowe.

Prezes Instytutu Piłsudskiego przypomniała ponadto, że podczas wcześniejszych uroczystości w Gracie Mansion wręczano wyróżnienia osobom zasłużonym dla polskiej społeczności. Sama została w ten sposób uhonorowana w 2025 roku.

Jej stanowisko jest jednoznaczne: takie spotkania powinny być kontynuowane, a Polonia powinna być traktowana na równi z innymi społecznościami Nowego Jorku.

Były radny ostro krytykuje Mamdaniego

W obronie polskiej społeczności wystąpił również Robert Holden, były wieloletni radny reprezentujący część Queensu. Polityk, od lat utrzymujący bliskie kontakty z organizacjami polonijnymi, przypomniał w mediach społecznościowych, że uczestniczył w tegorocznej Paradzie Pułaskiego.

Podkreślił swoje uznanie dla Polaków i ich wkładu w rozwój Nowego Jorku, jednocześnie krytykując nieobecność burmistrza podczas uroczystości.

Holden zarzucił Mamdaniemu, że rezygnując z osobnego świętowania polskiego dziedzictwa w Gracie Mansion, okazuje brak należytego szacunku wobec Polonii.

W swoim komentarzu odniósł się również do nieobecności burmistrza na wydarzeniach organizowanych przez inne europejskie społeczności, w tym niemiecką i włoską.

Były radny posunął się do bardzo ostrych ocen, określając postępowanie burmistrza jako dyskryminujące i zarzucając mu nierówne traktowanie nowojorczyków pochodzenia europejskiego. Są to jednak zarzuty Holdena, a nie ustalone fakty dotyczące motywów decyzji burmistrza.

Polonia chce zachować własną tożsamość

Spór wokół obchodów Miesiąca Polskiego Dziedzictwa dotyka znacznie szerszej kwestii – sposobu, w jaki wielokulturowy Nowy Jork docenia poszczególne społeczności narodowe.

Polacy należą do grup imigracyjnych, które od pokoleń współtworzą historię miasta.

Greenpoint na Brooklynie przez dziesięciolecia pozostawał jednym z najważniejszych ośrodków polskiego życia w Stanach Zjednoczonych. Do dziś działają tam polskie sklepy, restauracje, parafie i instytucje, choć charakter dzielnicy stopniowo się zmienia.

Polonijne organizacje funkcjonują również w Queensie, na Staten Island i w innych częściach metropolii.

Polskie szkoły sobotnie, zespoły folklorystyczne, parafie, stowarzyszenia oraz przedsiębiorcy pomagają zachowywać język i tradycje kolejnym pokoleniom.

Właśnie dlatego oficjalne uroczystości organizowane przez władze miasta mają dla Polonii szczególną wartość symboliczną.

Nie chodzi wyłącznie o zaproszenie do rezydencji burmistrza, ale o publiczne uznanie odrębnej historii i dorobku polsko-amerykańskiej społeczności.

Jednocześnie wspólne wydarzenia poświęcone kilku grupom narodowym nie muszą oznaczać pomniejszania znaczenia którejkolwiek z nich. Władze wielokulturowych miast często organizują uroczystości obejmujące szersze regiony i tradycje.

Spór dotyczy więc przede wszystkim tego, czy takie wydarzenie powinno zastąpić dotychczasowe, osobne obchody polskiego dziedzictwa.

Czy burmistrz odpowie na krytykę?

Na razie nie wiadomo, czy administracja Zohrana Mamdaniego zdecyduje się zorganizować dodatkowe spotkanie poświęcone wyłącznie Polonii.

Nie przedstawiono również szczegółowego publicznego wyjaśnienia powodów nieobecności burmistrza na tegorocznej Paradzie Pułaskiego i towarzyszących jej uroczystościach.

Warto podkreślić, że informacje o rezygnacji z osobnego spotkania w Gracie Mansion pochodzą z nieoficjalnych doniesień. Nie oznacza to jeszcze definitywnego zakończenia zapoczątkowanej w 2024 roku tradycji.

Dla części polonijnych działaczy sprawa ma jednak znaczenie wykraczające poza tegoroczny kalendarz wydarzeń.

Chodzi o relacje między władzami Nowego Jorku a społecznością, która od pokoleń uczestniczy w budowaniu gospodarczego, społecznego i kulturalnego oblicza miasta.

Polonia nie domaga się szczególnych przywilejów, lecz – jak podkreślają jej przedstawiciele – uznania i równego traktowania. Czy głosy rozczarowania skłonią administrację burmistrza do dialogu? Najbliższe tygodnie pokażą, czy spór zakończy się porozumieniem, czy pozostawi trwały ślad w relacjach między nowojorskim ratuszem a polską społecznością.

Kategoria: Wiadomości > Metropolia

Data publikacji: 2026-10-20