Każde pokolenie mierzyło się z własnymi lękami, jednak rzadko kiedy poczucie globalnej niepewności było tak wyraźne i tak symbolicznie policzalne.

Zegar Zagłady tyka szybciej niż kiedykolwiek. Świat zaledwie krok od „północy”

Ludzkość od dawna żyje w cieniu zagrożeń – od konfliktów zbrojnych, przez kryzys klimatyczny, po niekontrolowany rozwój technologii. Każde pokolenie mierzyło się z własnymi lękami, jednak rzadko kiedy poczucie globalnej niepewności było tak wyraźne i tak symbolicznie policzalne. Od niemal ośmiu dekad rolę takiego barometru pełni Zegar Zagłady – metaforyczny wskaźnik pokazujący, jak blisko świat znajduje się katastrofy.

We wtorek organizacja Bulletin of the Atomic Scientists poinformowała o kolejnym przesunięciu wskazówek. Od „północy”, symbolizującej globalną zagładę, dzieli nas już tylko 85 sekund – najmniej w całej historii istnienia zegara. Jeszcze rok temu było to 89 sekund, lecz zdaniem naukowców sytuacja międzynarodowa od tego czasu wyraźnie się pogorszyła.

Wojna nuklearna znów na pierwszym planie

Eksperci Bulletin, działający przy Keller Center na Uniwersytecie w Chicago, wskazują na kilka kluczowych zagrożeń. Najpoważniejszym z nich pozostaje ryzyko konfliktu nuklearnego. Świat, w którym coraz więcej państw przyjmuje agresywną i nacjonalistyczną postawę, staje się coraz mniej przewidywalny.

Trwająca wojna Rosji z Ukrainą, napięcia między Indiami a Pakistanem oraz pytania o przyszłość irańskiego programu nuklearnego – zwłaszcza po zeszłorocznych działaniach USA i Izraela – tworzą, zdaniem naukowców, wyjątkowo niestabilną mieszankę. Jednocześnie wieloletnie porozumienia międzynarodowe, które miały ograniczać ryzyko eskalacji, stopniowo się rozpadają.

Zdaniem autorów raportu świat coraz szybciej wchodzi w epokę bezwzględnej rywalizacji mocarstw, w której współpraca ustępuje zasadzie „kto silniejszy, ten wygrywa”. To szczególnie niebezpieczne w obliczu zagrożeń, które wymagają wspólnych, globalnych działań.

Kryzys zaufania i logika „my kontra oni”

Daniel Holz, przewodniczący Rady Naukowej i Bezpieczeństwa Bulletin, zwraca uwagę na erozję zaufania między państwami. Jego zdaniem podział świata na wrogie obozy i traktowanie relacji międzynarodowych jak gry o sumie zerowej zwiększa ryzyko, że nikt nie wyjdzie z tej rywalizacji zwycięsko.

W takich warunkach nawet pozornie lokalne kryzysy mogą błyskawicznie przerodzić się w konflikty o globalnym zasięgu. Brak dialogu i wzajemnego zrozumienia sprawia, że margines błędu staje się niebezpiecznie wąski.

Klimat i technologia jako dodatkowe zagrożenia

Na liście problemów nie brakuje również zmiany klimatu. Coraz częstsze fale upałów, susze i powodzie są – według naukowców – bezpośrednim skutkiem globalnego ocieplenia. Krytyce poddawany jest także brak skutecznych, międzynarodowych porozumień, które realnie ograniczałyby emisje gazów cieplarnianych.

Autorzy raportu wskazują również na politykę USA, zwłaszcza działania prezydenta Donalda Trumpa, które – ich zdaniem – sprzyjają paliwom kopalnym i spowalniają rozwój odnawialnych źródeł energii.

Kolejnym obszarem niepokoju są nowe technologie. Szybki postęp w biotechnologii oraz rozwój sztucznej inteligencji odbywają się szybciej, niż powstają mechanizmy kontroli i zabezpieczenia. Eksperci ostrzegają, że brak jasnych reguł może prowadzić do nadużyć o trudnych do przewidzenia konsekwencjach.

Od minut do sekund

Zegar Zagłady został stworzony w 1947 roku jako ostrzeżenie przed możliwością samozniszczenia ludzkości. Po zakończeniu zimnej wojny wskazówki cofnęły się nawet do 17 minut przed północą, co dawało nadzieję na trwalszą stabilizację. W ostatnich latach jednak, w obliczu narastających kryzysów, organizacja zrezygnowała z odmierzania minut i zaczęła liczyć sekundy.

Czy zegar można jeszcze cofnąć?

Mimo alarmującego komunikatu autorzy raportu nie wykluczają pozytywnego scenariusza. Podkreślają, że Zegar Zagłady nie jest wyrocznią, lecz ostrzeżeniem. Jego wskazówki można cofnąć – pod warunkiem, że światowi liderzy zdecydują się na realną współpracę i wspólne działania wobec największych zagrożeń.

Jeśli jednak obecne trendy się utrzymają, kolejne przesunięcia wskazówek mogą przestać być jedynie symbolem, a stać się zapowiedzią bardzo realnych konsekwencji dla całej ludzkości.

Kategoria: Wiadomości

Data publikacji: 2026-03-05