IRS rozważa wprowadzenie zmiany, która mogłaby dotknąć miliony podatników w całym kraju. Jak informuje agencja Reuters, analizowana jest możliwość dodania do formularza 1040 pytania dotyczącego obywatelstwa, w tym posiadania drugiego paszportu.

Choć na razie nie zapadły żadne ostateczne decyzje, a Departament Skarbu odmawia komentarza w tej sprawie, sama propozycja wywołała szeroką debatę. Dla jednych byłaby to jedynie kolejna informacja administracyjna, dla innych początek tworzenia ogólnokrajowej bazy danych osób posiadających więcej niż jedno obywatelstwo. 

Niewielka zmiana, duże znaczenie

Obecnie formularz 1040 nie zawiera pytania o drugie obywatelstwo ani o posiadanie zagranicznego paszportu. Amerykański system podatkowy koncentruje się na dochodach i zobowiązaniach podatkowych, a nie na statusie obywatelskim podatnika.

Jeżeli proponowana zmiana zostałaby wprowadzona, osoby posiadające podwójne obywatelstwo musiałyby oficjalnie zadeklarować ten fakt w corocznym zeznaniu podatkowym składanym pod rygorem odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych informacji. 

Równocześnie pojawiają się informacje o możliwych zmianach dotyczących numerów ITIN, używanych przez osoby, które nie posiadają numeru Social Security. Według doniesień rozważane jest zakodowanie w nich dodatkowych danych związanych ze statusem imigracyjnym podatników. 

Nie tylko problem imigrantów

Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że proponowane zmiany dotyczą przede wszystkim osób przebywających w USA bez pełnego statusu imigracyjnego. W rzeczywistości skala potencjalnych konsekwencji jest znacznie większa.

Szacuje się, że około pięć milionów obywateli USA posiada również obywatelstwo innego państwa. Są to zarówno osoby urodzone za granicą, dzieci imigrantów, osoby posiadające obywatelstwo po rodzicach lub dziadkach, jak również Amerykanie, którzy uzyskali drugi paszport w późniejszym okresie życia. 

Dla wielu z nich podwójne obywatelstwo jest czymś całkowicie naturalnym i przez lata nie było przedmiotem zainteresowania urzędów podatkowych. Wprowadzenie nowego pytania oznaczałoby jednak konieczność formalnego zgłaszania tej informacji bezpośrednio do IRS. 

Dlaczego sprawa budzi emocje?

Stany Zjednoczone należą do niewielkiej grupy państw, które opodatkowują swoich obywateli niezależnie od miejsca zamieszkania. Amerykanin mieszkający na stałe poza granicami kraju nadal musi raportować swoje dochody amerykańskiemu fiskusowi.

Ponadto zagraniczne instytucje finansowe od lat przekazują informacje o rachunkach należących do osób uznawanych za amerykańskich podatników. Z tego powodu część ekspertów zastanawia się, czy planowane pytanie ma wyłącznie charakter podatkowy. 

Krytycy projektu zwracają uwagę, że IRS dysponuje jedną z największych baz danych w kraju, obejmującą praktycznie wszystkich podatników. Dodanie informacji o podwójnym obywatelstwie mogłoby po raz pierwszy pozwolić na stworzenie szczegółowego rejestru osób posiadających drugi paszport. 

Szerszy kontekst polityczny

Dyskusja wokół propozycji IRS nie odbywa się w próżni. W ostatnich miesiącach pojawiło się kilka inicjatyw związanych z obywatelstwem i statusem imigracyjnym.

W 2025 roku administracja federalna analizowała możliwość zobowiązania banków do zbierania dodatkowych informacji potwierdzających obywatelstwo klientów. Z kolei senator Bernie Moreno przedstawił projekt ustawy zakładającej zakaz podwójnego obywatelstwa oraz konieczność wyboru jednego paszportu przez osoby posiadające więcej niż jedno obywatelstwo. Choć szanse na przyjęcie takich przepisów oceniano jako niewielkie, sam pomysł wywołał szeroką debatę. 

Właśnie dlatego część komentatorów uważa, że propozycja IRS może być elementem szerszej dyskusji dotyczącej statusu osób posiadających podwójne obywatelstwo.

Obawy o prywatność danych

Kontrowersje wzmacniają również wcześniejsze przypadki związane z udostępnianiem informacji podatkowych innym agencjom rządowym.

W ubiegłym roku sąd federalny zablokował próbę przekazywania danych podatników służbom imigracyjnym. Niedługo później IRS przyznał, że omyłkowo przekazał dane ponad 42 tysięcy podatników do Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego. Takie sytuacje sprawiają, że organizacje zajmujące się ochroną prywatności oraz prawami obywatelskimi z dużą ostrożnością podchodzą do pomysłów gromadzenia kolejnych danych o obywatelach. 

Na razie więcej pytań niż odpowiedzi

Na obecnym etapie nie wiadomo, czy pytanie o podwójne obywatelstwo rzeczywiście pojawi się w przyszłych formularzach podatkowych. IRS ma możliwość wprowadzenia takich zmian administracyjnie, bez konieczności uchwalania nowych przepisów przez Kongres. 

Jeżeli jednak propozycja zostanie zrealizowana, skutki odczują nie tylko imigranci, ale również miliony obywateli USA posiadających drugi paszport z tytułu pochodzenia, miejsca urodzenia lub naturalizacji. Wówczas zapewne jeszcze głośniej powróci pytanie, które już dziś pojawia się w debacie publicznej: czy chodzi wyłącznie o kwestie podatkowe, czy też o stworzenie pierwszego ogólnokrajowego rejestru osób posiadających podwójne obywatelstwo? 

Kategoria: Wiadomości > USA

Data publikacji: 2026-06-09